Rozwój mowy dziecka

Czas od urodzenia dziecka do jego pełnej samodzielności jest okresem niesamowitych transformacji jakie zachodzą we wszystkich aspektach jego życia. W tym miejscu przyjrzyjmy się rozwojowi mowy jaki następuje w kolejnych latach życia, ze szczególnym uwzględnieniem okresu przypadającego na pobyt dziecka w przedszkolu:

  1. Okres melodii: 0 – 12 miesiąc życia

    1. początkowo tylko krzyk, płacz

    2. około 2-4/6 miesiąca pojawia się głużenie („gruchanie”), kiedy dziecko jest zadowolone i wszystkie jego potrzeby zaspokojone, dla wydawania tych dźwięków nie potrzebny jest sprawny słuch, więc nawet dzieci z zaburzeniami słuchu (głuche) głużą;

    3. 4/6 – 12 miesiąc gaworzenie – powtarzanie dźwięków z otoczenia, zabawianie głosem, „opowiadanie własnym językiem”, oparte na sylabach ma, ba, ta. Gaworzenie wymaga sprawnego aparatu słuchowego.

    4. od koniec pierwszego roku życia pojawiają się proste wyrazy: mama, tata, baba.


Zasób słownictwa około 3 – 5 słów


  1. Okres wyrazu: od 1 roku życia do 2 r. ż.

    1. dziecko powinno już wypowiadać p, b, m, t, d, n, k, ś, czasem ć oraz zmiękczone: pi, bi, mi, ki, gi, oraz samogłoski: i, y, e, a, o, u.

    2. upraszcza grupy spółgłoskowe,

    3. używa początkowej sylaby w formie całego wyrazu: bu – bułka, ko – kotek.

Zasób słownictwa około 272 słów

  1. Okres zdania: od 3 r. ż do 4 r. ż.

    1. dziecko powinno wypowiadać p, b, m, f, w, ś, ź, ć, dź, ń, k, g, ch, t, d, n, l oraz samogłoski: i, y, e, a, o, u i ą, ę.

    2. mogą pojawiać się już s, z, c a nawet sz, ż, cz, dż


Zasób słownictwa około 1000 słów


  1. Okres swoistej mowy dziecka od 3 r. ż do 7 r. ż

    1. 3 latek:

      • powinien wymawiać wszystkie samogłoski: i, y, e, a, o, u i ą, ę (może się zdarzyć wymiana a=o, e=a, i=y).

      • Spółgłoski: m, mi, b, bi, p, pi, f, fi, w, wi, ś, ć, ź, dź, ń, k, ki, g, gi, h, hi, t, ti, d, di, l, li, ł.

      • zaczyna odróżniać s, z, c, dz od miękkich odpowiedników

      • upraszcza grupy spółgłoskowe,

      • używa tworów językowych powstałych na wzór istniejących już w mowie: malarz, lekarz, pisarz, - poeciarz (zamiast poeta),

      • skraca wyrazy o sylabę,


    2. 4 latek:

      • utrwalają się s, z, c, dz, dziecko nie powinno zamieniać na ś, ź, ć, dź

      • pojawia się głoska r (ale nie jest to norma, często zamienia r=j, r=l, r=t, r=n)

      • może zamieniać sz, ż, cz, dż na s, z, c, dz


    3. 5 latek:

      • ustalają się już głoski sz, ż, cz, dż ,

      • może zamieniać r na l


    4. 6 latek:

      • mowa w większości jest już opanowana,

      • czasem zamiana r na l


      Zasób słownictwa około 3000/4000 a niektóre dzieci nawet 10 000 słów



      Powszechnie dostępne informacje na temat kolejnych etapów rozwojowych powodują, że chętnie „przykładamy” swoje dzieci to wzorów z książki. Należy jednak czynić to z dużą rezerwą, bowiem każde dziecko jest inne i należy traktować je w sposób indywidualny i jednostkowy.



      Bibliografia:

      G. Demel, Elementy logopedii, WSiP.

      G. Demel, Minimum logopedyczne nauczyciela przedszkola, WSiP.

      L. Kaczmarek, Kształtowanie się mowy dziecka. Prace Komisji Filologicznej Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. T XV. z. 2.